X
تبلیغات
وب سایت رادیولوژی

وب سایت رادیولوژی

دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد رادیولوژی

کلیات تصویر برداری ، رادیولوژی و پزشکی هسته ای

کلیات تصویر برداری ، رادیولوژی و پزشکی هسته ای
کلمه Radiology از کلمه لاتین Radius به معنی شعاع یا پرتو گرفته شده است.
این عنوان در دانش امروزی بشر فرا گیرنده رشته‌های بسیاری است که بر پایه آثار پرتوهای یونساز گوناگون قرار دارد. رادیولوژی پزشکی بر مبنای کاربرد پرتوهای یونساز برای تشخیص بیماریها و یا درمان آنها می‌باشد.

دید کلی
رادیولوژی پزشکی بر حسب این که از چه عاملی در آن استفاده می‌شود به دو رشته تخصصی بزرگ تقسیم می‌شود: یکی پزشکی هسته‌ای که اساس کار آنها روی مواد رادیواکتیو است و دیگری رادیولوژی که مبنایی روی اشعه ایکس و ویژگیهای گوناگون آن دارد. ما در اینجا تنها درباره رادیولوژی واقعی یعنی آنچه که با استفاده از پرتو ایکس یا رنتگن به اشکال گوناگون برای تشخیص و درمان در پزشکی ، انجام می‌گیرد صحبت می‌کنیم.
رادیولوژی پزشکی واقعی یا رنتگنولوژی به دو بخش رادیولوژی تشخیصی و رادیولوژی درمانی تفسیم بندی می‌شود. رادیولوژی تشخیصی شامل فلوئوروسکوپی ، رادیوگرافی و توموگرافی کامپیوتری می‌باشد. رادیولوژی درمانی درباره دستگاههای رادیوتراپی ، مقادیر درمانی در تابش پرتوها و حساسیت بافتی در برابر پرتوها ، بحث می‌کند.

تاریخچه کشف اشعه ایکس
در سال 1895 ، درخشش کوتاه صفحه فسفرسانتی که در گوشه‌ای از آزمایشگاه نیمه تاریک بررسی اشعه کاتدیک قرار داشت، ذهن آماده و خلاق رنتگن که در آن زمان استاد فیزیک بود، متوجه پرتوهای تازه‌ای نمود که از حباب شیشه‌ای لامپهای کاتودیک بیرون زده و بی آنکه به چشم دیده شود به اطراف پراکنده می‌شوند. آن چه مایه شگفتی رنتگسن شده بود، نفوذ این پرتوها از دیواره شیشه‌ای لامپ به بیرون و تأثیر آن روی صفحه فاوئورسانت در گوشه‌ای نسبتا دور از لامپ در آزمایشگاه بود. رنتگن به بررسیهای خود درباره کشف تازه که آن پرتو ایکس نامید (بخاطر فروتنی) ، ادامه داد. بعدها این اشعه رنتگن نامیده شد.

دستگاههای رادیولوژی
اشعه ایکس یا رنتگن در طبیعت زیاد وجود ندارد و برای کاربرد پزشکی ، این پرتوها باید بوسیله لامپهایی که برای این منظور ساخته شده‌اند تولید شود. در لامپ مولد اشعه ایکس که ظاهری شبیه لامپهای کاتودیک دارد، با بمباران الکترونی قطعه فلز مقاوم و کوچکی که از جنس تنگتن در قطبی از لامپ به نام کانون قرار گرفته ، ترازهای انرژی الکتریکی در این فلز بهم می‌خورد و انرژی ناشی از جابجایی الکترونها به صورت اشعه ایکس بیرون می‌آید. الکترونهایی که استفاده می‌شوند از سیم پیچ کوچکی در قطب منفی لامپ تولید می‌شوند و با استفاده از خلاء درون لامپ و تحت تأثیر اختلاف پتانسیل که از یک ژنراتور تولید می شود، به کانون لامپ برخورد می‌کنند.
شکل کلی دستگاههای رادیولوژی بسته به اینکه به چه منظوری (تشخیصی یا درمانی) ساخته شده باشند، فرق می‌کند. ولی بطور کلی در یک دستگاه رادیولوژی عمومی لامپ تولید کننده اشعه ایکس با بازویی به پایه‌ای که می‌تواند در مسیرهای مختلف حرکت کند وصل شده تا بتوان اشعه ایکس را بطور دلخواه در جهات متفاوت متمرکز نمود. در این دستگاهها گذشته از امکاناتی که برای پرتو درمانی و یا تابش پرتوها برای عکسبرداریها فراهم شده است، گاهی وسایلی نیز برای رؤیت همزمان تصویر قسمتی از بدن که مورد تابش اشعه قرار گرفته ، استفاده می‌شود.
رادیولوژی تشخیصی
فلوئوروسکوپی
ساده ترین روش رادیولوژی است، زیرا برای انجام آن نیازی به فیلم و تاریکخانه و ... نیست و با قرار دادن بیمار در پشت دستگاهی که به فلوئوروسکوپ مجهز است، می‌توان در عرض چند دقیقه قسمت مورد نظر بدن را بررسی کرد. در مقایسه با رادیوگرافی در فلوئوروسکوپی بیمار تشعشع بیشتری دریافت می‌کند و این عامل محدود کننده این تکنیک است. از این روش برای بررسی حرکات عضوی مانند ضربان قلب ، حرکات تنفسی ریه و دیافراگم و یا بررسی تغییر محل مایعات جنبی و پریکاردی استفاده می‌شود.
رادیوگرافی
در رادیوگرافی با تنظیم شرایط الکتریکی تابش پرتو رنتگن و قرار دادن فیلمی در مسیر خروج پرتوها و در عین حال بکار بستن وسایل فرعی برای جمع و جور نمودن تابش می‌توان از حالات سلامت و یا مرضی قسمتی از بدن مدرک مطمئنی برای مطالعه در دست داشت. منظور از عکس یا رادیوگرافی ساده ، عکسی است که بدون کاربرد یک ماده خارجی به بدن گرفته می‌شود. در این روش ، تفکیک حدود اعضاء از یکدیگر مشکل خواهد بود. در رادیوگرافی با مواد کنتراست ، با وارد نمودن مواد خارجی به بدن که نسبت به بافتهای نرم تراکم متفاوتی داشته باشند، رنگ یکنواخت آن قسمت را بهم زده و تمایز رنگها حاصل می‌شود.
رادیوگرافی با مواد کنتراسی دارای تکنیکهای جداگانه و بکار بردن مواد مختلف برای بررسی اندامهای مختلف بدن می‌باشد. یکی از این روشها آنژیو کاردیوگرافی است که با تفریق مواد کنتراست به درون قلب از راه لوله‌های باریک که از رگهای مختلف بدن وارد شده به حفرات معینی از قلب می‌رسند. رادیوگرافی از مراحل مختلف ضربان قلب به عمل آمده و امکان بررسی حفرات درونی قلب و دریچه‌ها فراهم می‌شود.

تکنیکهای ویژه رادیولوژی تشخیصی
سریوگرافی و سینماتوگرافی
با نصب دوربینهای سینمایی روی دستگاههای فلوئوروسکوپی و یا رادیوگرافی می‌توان عکسهای ردیفی جالبی تهیه کرد و بعد آنها را به طریق سینمایی با پروژکتور نمایش داد. این تکنیک در بررسی اعضاء متحرک مانند ضربان قلب ، کار معده و ... استفاده می‌شود.
ماموگرافی
این دستگاهها طوری ساخته شده‌اند که کانون بسیار کوچکی در لامپ مولد اشعه ایکس دارند و گاهی نوع مخصوصی نیز از فیلم رادیولوژی در آنها بکار می‌رود، تا اینکه تصویر رادیوگرافی تهیه شده از بافت نرم پستان آنقدر دقیق باشد تا بتوان جزئیات را تشخیص داد.
زیرو رادیوگرافی
این روش بکار گرفتن زیراکس در رادیوگرافی است. در این تکنیک به جای فیلم رادیولوژی از صفحات سلنیومی زیراکس استفاده می‌شود. تفاوت این روش با رادیوگرافی معمولی در این است که ، اینجا از انرژی پرتوهای خروجی اشعه ایکس از بدن برای تغییرت بار الکتریکی نقاط مختلف سلنیومی استفاده می‌شود.
توموگرافی
در دستگاههای توموگرافی جور شده است، در مواقع رادیوگرافی لامپ اشعه ایکس و فیلم را در جهات مختلف حرکت می‌دهد و در رادیوگرافیهای بدست آمده ، تنها تصویر سطحی که همسطح با محور چرخش لامپ و فیلم قرار گرفته ، واضح می‌افتد و تصاویر لایه‌های مجاور محور می‌شود و تا حد زیادی از بین می‌رود.
توموگرافی کامپیوتری
مبنای این روش بر اندازه گیری مستقیم بقایای انرژی یک رشته پرتو رنتگن ، پس از عبور آن از قسمتی از بدن است. در اینجا یک اندازه گیری حساس (Detector) میزان انرژی باقیمانده را حساب کرده به کامپیوتر می‌دهد و کامپیوتر برای تمام نقاطی از بدن که در مسیر عبور پرتو ایکس قرار گرفته اند، عدد جذبی را حساب می‌کند. عکسی که از این دستگاههای سی تی اسکن بدست می‌آید مثل یک برش تشریحی عرضی از بدن است که در آن تمامی قسمتها را می‌توان بخوبی بررسی کرد.
رادیولوژی درمانی
اثر یونسازی پرتوهای رنتگن تنها یک پدیده فیزیکی نبوده ، بلکه با به هم زدن ساختار عادی اتمهای مواد متشکله بدن منجر به پیدایش آثار بیولوژیک مهم نیز میشود. پرتو رنتگن و بطور کلی پرتوهای یونساز را می‌توان به شمشیر دو لبه تشبیه کرد که هر دو لبه آن تیز است، در عین حال که سرطان را درمان می‌کند، خود ممکن است عامل سرطانزا باشد و آنچه که در این میان مهم است، این است که از لبه تیز این شمشیر بایستی برای از بین بردن سرطان استفاده کرد، بی آنکه خود را در معرض برش به تیز مقابل آن یعنی عامل سرطانزایی قرار داد.

دستگاههای رادیوتراپی
هسته اصلی این دستگاهها نیز لامپ مولد پرتو ایکس است و بسته به نیروی تولید شده از این لامپها (ولتاژ) می‌توان روی توانایی نفوذ پرتوهای رنتگن در بدن حساب کرد.

دستگاههای ولتاژ پایین ، برای درمان قسمتهای سطحی بدن مانند عوارض مختلف پوستی و یا سرطانزایی پوستی.
دستگاههای با ولتاژ متوسط مثلا 350 - 200 کیلو ولت که می‌توانند به بافتهای زیر جلدی و اعضاء داخلی نفوذ کنند.
دستگاههای با ولتاژ بالا که بسیار دقیقتر از دستگاههای با ولتاژ متوسط عمل می‌کنند.
مقادیر درمانی در تابش پرتوها
نظر به اینکه در پرتو درمانی میزان پرتوهای تابنده از نظر ارزیابی زیستی در سلولها و برآورد نتایج درمانی اهمیت زیادی دارد، برای تعیین مقادیر اشعه ، واحدهایی منظور شده است: واحد تابشی پرتو ایکس R نامیده می‌شود که عبارت است از مقدار تشعشعی که بتواند در یک سانتیمتر مکعب هوا در اثر یونیزاسیون یک واحد الکتریسته ساکن بوجود بیاورد. در رادیوتراپی واحد دیگری به نام RNA منظور شده که مقدار تشعشع جذب شده در هر گرم از مواد سازنده بدن است.
مقادیر ضعیف اشعه در حدود R 100 آثار سطحی‌دار و سبب برافروختگی پوست و یا تغییر رنگدانه‌ای می‌شود.
مقادیر متوسط اشعه حدود R 400 - 300 بیشر به اعماق پوست نفوذ کرده و سبب تغییرات در غدد عروقی و چربی شده باعث ریزش مو می‌شوند.
مقادیر بالاتر از R 500 بیشتر آثار عمقی دارند. از این ارقام برای مقاصد درمانی و از بین بردن تومورها استفاده می‌شود.
آنژیوگرافی
تاریخچه آنژیوگرافی


این روش که در ابتدا بر روی حیوانات آزمایشگاهی انجام شد، برای اولین بار در سال 1929توسط ورنر فورسمن بر روی انسان صورت گرفت.هدف فورسمن ابداع روشی برای رساندن مستقیم داروها به درون قلب بود، اما قابلیت تکنیک فورسمن، به عنوان یک ابزار تشخیصی توسط افراد دیگر مورد توجه قرار گرفت. امروزه سالانه بیش از یک میلیون مورد کاتتریزاسیون و آنژیوگرافی قلبی برای اهداف تشخیصی، مداخله درمانی و یا هر دو انجام می‌پذیرند.


نحوه انجام آنژیوگرافی

آنژیوگرافی یکی از اقدامات تهاجمی قلبی به شمار می‌رود به این صورت که کاتتر یا لوله‌ای باریک از طریق

[ مشاهده لینک فقط برای کاربران ثبت نامی قابل نمایش میباشد ]

یا

[ مشاهده لینک فقط برای کاربران ثبت نامی قابل نمایش میباشد ]

پا یا دست به سمت قلب هدایت شده و مستقیماً اندازه‌گیری‌ها و تصویربرداریهای لازم را انجام می‌دهد. اگر کاتتر از سیستم سیاهرگ وارد قلب شود. قلب راست و سرخرگ ریوی مورد بررسی قرار می‌گیرد و اگر از مسیر سرخرگی وارد قلب شود، آئورت، قلب چپ و سرخرگ کرونروی ارزیابی می‌شوند.

کاربرد آنژیوگرافی

کاربرد تشخیصی

در این روش امکان اندازه‌گیری مستقیم فشارهای داخل قلب (می‌تواند به طور مستقیم فشار خون بطنها ، دهلیزها و سرخرگهای قلبی و حتی مویرگهای ریوی را اندازه‌گیری نماید)، میزان اشباع اکسیژن و با تزریق ماده حاجب امکان مشاهده عروق کرونر قلب، حفره‌های قلبی و عروق بزرگ (می‌توان از مسیر حرکت خون در قلب یا رگهاب کرونری فیلم یا عکس تهیه کرد) فراهم می‌شود. کاربرد معمول آنژیوگرافی شامل تایید ناهنجاریهای احتمالی قلب و تعیین موقعیت آناتومیک و اهمیت فیزیولوژیک آنها می‌باشد. اغلب قبل از اقدامات درمانی مانند آنژیوپلاستی شریان (سرخرگ) کرونر، پیوند عروق کرونر یا عمل جراحی دریچه‌ها نیز به آنژیوگرافی قلبی نیاز است.

کاربرد درمانی (آنژیوپلاستی)

اقدام دیگری که گاه از طریق همین کاتر انجام می‌گردد آنژیوپلاستی نام دارد. آنژیوپلاستی به معنی باز کردن یا ترمیم رگ می‌باشد. در این روش رگ مسدود توسط بادکنکی متسع می‌شود و چند ثانیه در این حالت نگاه داشته می‌شود تا رگ باز شود. گاهی نیز برای محکم کاری یک لوله محکم به نام استنت (Stent) داخل رگ مسدود قرار داده می‌شود تا از انسداد مجدد آن جلوگیری به عمل آید.





در مواردی که آنژیوپلاستی با موفقیت روبرو نمی‌شود یا تعداد رگهای مسدود یا شدت انسداد آن زیاد باشد از اقدام دیگری به نام بای‌پس شریان کرونروی (یا عمل کنار گذر) استفاده می‌شود. در این عمل جراحی که معمولاً چند ساعت به طول می‌انجامد تکه‌ای از سیاهرگهای پا یا سرخرگهای داخل قفسه سینه بریده شده و به صورت کنار گذر در محل انسداد سرخرگ کرونری پیونده زده می‌شود تا جریان خون به نواحی پائین دست آن برقرار بماند و از سکته‌های قلبی یا قطع کامل جریان خون پیشگیری شود.

عوارض آنژیوگرافی

انجام این بررسی نیاز به یک روز بستری شدن دارد ولی انجام آن دقایقی بیش به طول نمی‌انجامد و معمولاً بیمار بدون عارضه‌ای خاص از بیمارستان مرخص می‌شود. اگر در حین عبور کاتتر بیمار دچار مشکل شود معمولاً می‌توان به سرعت داروهای لازم را به طور مستقیم به داخل قلب تزریق کرد و مشکل را رفع نمود. اگرچه آنژیوگرافی قلب معمولا روش بی‌خطری است، بصورت نادر ممکن است با عوارضی چون آسیب عروق، نارسایی کلیه (به علت ماده حاجب) سکته قلبی یا مغزی همراه باشد
پزشکی هسته‌ای
شاخه‌ای از پزشکی است که در آن تشعشع خواص هسته‌ای نوکلیدهای رادیواکتیو و نوکلیدهای پایدار ، هم برای تشخیص و هم برای درمان امراض بکار می‌روند.
این امر می‌تواند یا با پرتودهی مستقیم مریض با یک چشمه تشتعشع خارجی یا با تزریق داروهای نشاندار با رادیواکتیویته به مریض تحقق یابد.

رادیو دارو
داروهای نشاندار رادیواکتیو که به مریض تزریق یا خورانده می‌شوند، به نام رادیو داروها معروف هستند. دارویی هسته‌ای یا رادیو فارماکولوژی روش دارویی خاصی است که با ترکیبات ، آزمایش یا تزریق مناسب رادیو دارو به مریض ارتباط دارد.

کاربرد رادیوداروها
روشهای تشخیص زنده
روشهای تشخیص زنده آن روشهایی هستند که در آنها یک رادیو دارو در سیستم یک مریض زنده ، بطریق خوراندن ، تزریق ، یا با استنشاق وارد می‌گردد. اشعه گامای نشر شده بوسیله رادیو داروها برای تامین اطلاعات مورد نیاز بر روی صفحه کامپیوتر قابل مشاهده هستند.

روشهای تشخیص غیر زنده
روشهای غیر زنده آنهایی هستند که روی نمونه‌های برداشته شده از یک مریض انجام می‌گیرد.
تعدادی از این روشها مستلزم بکارگیری رادیو داروها است. ولی مهمترین آنها روش رادیو ایمونواسی (RIA) می‌باشد.

رادیو ایمونواسی و تاثیر آن در پزشکی
رادیو ایمونواسی نوعی تجزیه بطریق رقیق کردن ایزوتوپی (IDA) ، جزو استو کیومتری است که در آن عنصر مورد تجریه نشاندار و غیر نشاندار برای پیوند با مقادیر محدود مولکولی که بطور خاص با عنصر مورد تجزیه پیوند می‌دهد، رقابت می‌کند.
RIA بطور گسترده در آزمایشگاههای پزشکی برای تعیین هورمونها ، داروها ، ویروسها ، و دیگر گونه‌های آلی در سطح جهان بکار می‌رود. شروع RIA به سالهای 1950 ، با بررسی S.Berson و R.Yalow برروی متابولیسم انسولین B1I در مریض‌های دیابتی بر می‌گردد.
Berson و Yalow دریافتند که مریض‌های دیابتی موادی در سرم خون دارند که با انسولین پیوند می‌دهند. آنها مشاهده کردند که انسولین نشاندار و غیرنشاندار با این ماده پیوند دهنده رقابت کرده، و این مقدار انسولین غیرنشاندار موجود ، مقادیر انسولین نشاندار را که پیوند داده متاثر می‌کند. آنها در این مطالعه توانایی روش ، جهت ارزیابی انسولین را دریافتند. RIA از آن زمان تا کنون پیشرفتهای گسترده‌ای را در روشهای پزشکی با کاربردهای وسیع برای اندازه گیری مقادیر بسیار کم بسیاری از بیو مولکولهای مهم نموده است.

کاربردهای درمانی تشعشع
کاربردهای درمانی تشعشع و رادیو داروها نسبت به کاربردهای تشخیص محدودتر هستند. زمانی که تشعشع برای درمان بکار می‌رود، مقصود نابود نمودن یک قسمت خاص از نسوج مریض با تشعشع است. چشمه تشعشع می‌تواند داخلی و خارجی باشد.

چشمه‌های مورد استفاده در درمان
چشمه‌های خارجی تشعشع در حال حاضر اساسا در شکل باریکه‌های الکترونی یا اشعه ایکس است. بسیاری از دستگاهها می‌توانند برای تولید این تشعشعات بکار روند. ولی شتابدهندهای خطی کوچک بیشترین کاربرد را دارند. الکترونهای با انرژیهای 4 تا 15 میلیون الکترون ولت برای درمان سرطانهایی که نزدیک سطح بدن هستند، مانند سرطانهای پوست ، سینه ، سر و گردن بکار می‌روند.
زمانی که نفوذ بیشتری از تشعشع لازم باشد، اشعه گاما از یک چشمه بسته رادیو نوکلید مورد استفاده قرار می‌گیرد. 60Co بطور گسترده‌ای برای این منظور بکار رفته است، ولی در حال حاضر 137Cs ترجیح داده می‌شود. علاوه بر تشعشع خارجی یک عضو ممکن است، یک سوزن یا دانه رادیواکتیو را در داخل بدن مریض کاشت و لذا تنها مقاطع خاصی را که باید نابود شوند، پرتودهی نمود. در این رابطه کاشتهای 198Au و 125I متداول است.
روش جديدي براي تصويربرداري از قفسه سينه ابداع شد
راديولوژيست‌هاي آمريكايي روشي ابداع كرده‌اند كه مي‌تواند از وريدهاي قفسه سينه تصوير بگيرد و تشخيص بيماري‌هاي وريدي را آسان مي‌كند.
به گزارش سلامت نیوز به نقل ازخبرگزاري يونايتدپرس از سينسيناتي، از اسكنرهاي توموگرافي كامپيوتري چند ردياب براي گرفتن تصاوير سه بعدي از شريان‌ها استفاده مي‌شود اما گرفتن تصاوير دقيق از وريدها كاري دشوارتر بوده است.
اين پروتكل جديد كه توسط پزشكان "كريستوفر ماير" و "آچالا واگال" در "دانشگاه سين‌سيناتي" ابداع شده است به راديولوژيست‌ها اجازه مي‌دهد تا زمان اضافي را كه طول مي‌كشد محلول كنتراست به ويرد برسد تا تصاوير خوبي از سي‌تي اسكن‌ها توليد شود، جبران كنند.
واگال كه استاديار و راديولوژيست است گفت، آنها دريافتند كه سرعت دستگاه‌هاي تصويربرداري سريع براي مطالعات وريدي تقريبا بسيار سريع هستند.
وي افزود، در اين پروتكل جديد از همان تجهيزات تصويربرداري استفاده مي‌شود اما با يك روش جديد كه به آنها اجازه مي‌دهد تصاوير وريدي بهتري بگيرند و تصميمات باليني خوبي اتخاذ كنند.
واگال راهنماهاي استفاده از پروتكل تصويربرداري را روز دوشنبه در واشنگتن در جريان نشست سالانه "انجمن تصويربرداري قلبي عروقي آمريكاي شمالي" ارائه داد
پزشكي هسته اي چيست؟
آفتاب - يكي از اشكال پزشكي هسته اي، استفاده از ايزوتوپ هاي راديو اكتيو (راديو ايزوتوپ) براي پيشگيري، تشخيص و درمان بيماري هاست. از راديو ايزوتوپ ها 60 سال است كه در شيوه هاي شناسايي و درمان استفاده مي شود. با كشف شيوه هاي درماني بيشتر و توسعه و پيشرفت اين شيوه ها، استفاده از راديو ايزوتوپ هم گسترده تر شده است.
پزشكي هسته اي تشخيصي
در تكنيك هاي تشخيصي پزشكي هسته اي، مقدار اندكي از مواد راديواكتيو وارد بدن مي شود. اين مواد به دليل جذب شدن در بعضي ارگان ها و بخش هايي از استخوان و بافت مي تواند اطلاعات مهم و حياتي درباره نوع خاصي از سرطان يا بيماري ارائه كند.
اطلاعاتي كه توسط اين تكنيك پزشكي هسته اي جمع آوري مي شود جامع تر از ديگر فرآيندهاي تصويربرداري است زيرا علاوه بر ساختار، عملكرد آن ارگان از بدن را هم نشان مي دهد.
نتيجه اين مي شود كه بسياري از بيماري ها و سرطان ها در مراحل اوليه قابل تشخيص خواهند شد. از آنجا كه در فرآيند پزشكي هسته اي مقدار بسيار اندكي از ايزوتوپ با عمر كوتاه (كه فقط طي چند ساعت اشعه دارند) مورد استفاده قرار مي گيرد، مقدار اشعه دريافت شده در بدن كمتر يا هم اندازه اشعه ايكس است. چون راديوايزوتوپ فقط به بافت يا ارگان آسيب ديده تزريق مي شود، كل بدن و بافت هاي سالم چندان تحت تأثير قرار
در تكنيك هاي تشخيصي پزشكي هسته اي، مقدار اندكي از مواد راديواكتيو وارد بدن مي شود. اين مواد به دليل جذب شدن در بعضي ارگان ها و بخش هايي از استخوان و بافت مي تواند اطلاعات مهم و حياتي درباره نوع خاصي از سرطان يا بيماري ارائه كند...
نمي گيرند.

پزشكي هسته اي درماني
در دهه گذشته، پيشرفت عمده اي در درمان بيماري از طريق ايزوتوپ ها صورت گرفته است. در اين درمان، ايزوتوپ هاي پزشكي، مورد استفاده قرار مي گيرند و از آن براي مقابله با بسياري از انواع سرطان استفاده مي شود. اين شيوه درماني هر سال پيشرفت هاي زيادي مي كند و بعضي پژوهشگران پيش بيني مي كنند كه بيش از 80 درصد از انواع سرطان ها با اين ايزوتوپ ها قابل درمان هستند.
در حال حاضر معمول ترين موارد استفاده ايزوتوپ هاي پزشكي، درمان تيروئيد و سرطان پروستات و سرطان استخواني است. در اروپا مهمترين مورد استفاده آن درمان آرتروز است، اما در آمريكا اين شيوه هنوز براي درمان آرتروز تأييد نشده است. تحقيقات اخيري كه در جريان است، بعضي از هيجان انگيزترين درمان هاي سرطان با استفاده از ايزوتوپ هاي پزشكي را به دست مي دهد.
با افزايش آزمايش اين شيوه هاي درماني مبتني بر راديوايزوتوپ در بيمارستان هاي تحقيقاتي و دانشگاه ها، رفته رفته صدور مجوز و تأييديه مراكز معتبر براي انجام اين آزمايشات اجباري شده است.
بعضي از اين درمان هاي تجربي به چنان موفقيت چشمگيري رسيده اند كه مبتلايان كنوني سرطان را بيشتر از قبل به زندگي اميدوار كرده است. در بسياري از موارد، بيماراني با تومورهاي مرگبار مغزي و غده هاي سرطاني با همين شيوه از مرگ نجات يافته اند.
در بعضي كلينيك هاي تجربي، بيماران سرطاني كه از همه گزينه هاي درماني ديگر نااميد شده بودند، با اين شيوه نجات پيدا كردند.
اختراع «سيستم هاي موثر و منحصر به فرد تزريق و وارد كردن» در پيشرفت شيوه هاي درماني جديد ايزوتوپي تأثير بسياري داشته است. اين سيستم هاي منحصر به فرد و موثر به پزشكان كمك مي كند تا ايزوتوپ ها را به طور دقيق و مستقيم به بافت بدن بيمار وارد كنند. يكي از اميدواركننده ترين اين شيوه ها «راديو مونوتراپي» است. در اين تكنيك، راديوايزوتوپ ها به پادتن هايي كه مخصوص سلول ها و بافت هايي خاص در بدن هستند، جذب مي شود. اين پادتن ها ايزوتوپ را به سمت سلول هاي سرطاني هدايت مي كنند و آن وقت راديو ايزوتوپ ها، اين سلول هاي سرطاني را نابود مي كنند.
شيوه هاي درماني انواع سرطان با استفاده از راديو ايزوتوپ ها آينده جديدي پيش روي ميليون ها نفر در سراسر دنيا قرار مي دهد
آسيب هاي پرتو درماني به توانايي خواندن و يادگيري كودكان
پرتو درماني هاي پزشكي بر توانايي هاي يادگيري، خواندن و هوش كودكان تأثير منفي مي گذارد.

دكتر ارمغان فرد اصفهاني، دكتراي پزشكي هسته اي به باشگاه خبرنگاران گفت: پرتو درماني هاي پزشكي همانند راديوگرافي، راديولوژي و سي تي اسكن بر توانايي هاي يادگيري كودكان اثر منفي مي گذارد و هر چه سن كودك كمتر باشد، تأثير منفي پرتو درماني بر توانايي هاي يادگيري وي بيشتر است.
وي افزود: بيشترين ميزان كاهش هوش و توانايي هاي خواندن در كودكاني رخ مي دهد كه قبل از سن 7 سالگي تحت پرتو درماني قرار بگيرند.
اصفهاني فرد تصريح كرد: كاهش هوش و توانايي هاي يادگيري كودكان در اثر پرتو درماني احتمالاً به اين دليل است كه بر فرآيندهاي اساسي شناختي آن مؤثر است و بر اثر پرتوهاي مختلف آسيب مي بينند و در نتيجه توانايي هاي يادگيري و نوشتن كودك به اندازه كافي رشد نمي كند
اندوسكوپي گوارشي

اندوسكوپي عبارت است از ديدن درون بدن انسان بوسيله دستگاه مخصوص است. براي ديدن هر قسمت از بدن انسان دستگاه مخصوصي ساخته اند. براي ديدن درون مري، معده و اثني عشر دستگاهي بصورت لوله لاستيكي انعطاف پذير ساخته اند كه در انتهاي آن عدسي كوچكي به قطر حدود دو ميلي متر وجود دارد و تصاوير بوسيله فيبرهاي نوري باريك و ظريفي به عدسي چشمي منتقل مي شود و پزشك از بيرون مي تواند درون دستگاه گوارش را به راحتي ببيند. قطر لوله دستگاه اندوسكوپ، قدري از انگشت كوچك دست شما باريكتر است. براي انجام اندوسكوپي گوارشي معده بايستي خالي باشد (بيمار ناشتا باشد) ولي روغن كرچك تجويز نمي شود. انجام اندوسكوپي گرچه براي بيمار قدري ناخوشايند است ولي درد ندارد و بدون بيهوشي انجام مي گيرد و فقط اسپري بيهوش كننده در حلق بيمار مي پاشند. البته يك آمپول آرامش بخش و آمپول كم كننده بزاق دهان در رگ دست بيمارتزريق مي كنند.

پزشك هنگام اندوسكوپي علاوه بر ديدن و تشخيص بيماريهاي مري و معده و اثني عشر و گرفتن نمونه براي آزمايش از مخاط گوارشي، گاهي بعضي از كارهاي درماني مانند بند آوردن خونريزي و غيره را نيز مي تواند انجام دهد.

◄ آيا اندوسكوپي خطر هم دارد؟

هر كار تشخيصي ممكن است عوارض و خطراتي داشته باشد. اندوسكوپي هم عوارض و خطراتي دارد ولي احتمال عوارض و خطر بسيار كم است. البته هر چه بيمار همكاري بيشتري داشته باشد احتمال عوارض و خطرات اندوسكوپي كمتر خواهد بود.

اندوسكوپي اشعه ايكس ندارد لذا براي زنان باردار قابل انجام است. اندوسكوپ پس از هر بار استفاده شستشو شده و ضدعفوني مي شود لذا احتمال انتقال بيماري و ميكروبها بوسيله آن وجود ندارد مگر اينكه در شستشو و ضد عفوني صحيح آن كوتاهي شود.

ماموگرافي ومعاينه جسمي از60 درصد مرگ وميرهاي ناشي از سرطان سينه در زنان مي کاهد
ماموگرافي يک روش تصويربرداري از سينه است که مي‌تواند تومور پستان را قبل از اين که از نظر باليني قابل لمس باشد، شناسايي کند.
دکتر « تفويضي » متخصص زنان در گفت وگو با ايسنا گفت:
ماموگرافي همراه معاينه جسمي و خودآزمايي سينه مي‌تواند ضايعات غيرقابل لمس را شناسايي و به تشخيص توده‌هاي قابل لمس کمک کند. همچنين اين عکس‌برداري که حدود 20 دقيقه به طول مي انجامد، قادر است به ميزان 63 درصد در کاهش مرگ و مير ناشي از سرطان پستان در زنان40 تا 69 سال موثر واقع شود.
دکتر تفويضي ادامه داد:
به دليل ميزان بروز بالاي اين بيماري و مرگ ومير بالاي ناشي از آن، همچنين نبود درمان قطعي سرطان پستان، پيشگيري از اين بيماري بسيار با اهميت است.
وي افزود:
سرطان پستان انواع مختلفي دارد که با علائم متفاوتي در افراد بروز مي‌کند و گاهي علائمي شبيه سفت و بزرگ شدن غيرطبيعي سينه، قرمز و تيره شدن پوست اين ناحيه، ورم و تورفتگي نوک سينه، لمس تومور موضعي حساس و دردناک در سينه به وجود مي‌آيد که در برخي موارد پس از پيشرفت سرطان، فرد متوجه بيماري خود خواهد شد.
اين متخصص زنان در ادامه تصريح کرد:
يک ماموگرافي پايه بايد بعد از سن 35 سالگي گرفته شود و زنان جوان‌تري که به دليل سابقه خانوادگي سرطان پستان، در معرض خطر هستند بايد با متخصص زنان در مورد زمان شروع ماموگرافي غربال‌گري مشورت کنند
انجام اشعه درماني كم‌خطرتر به كمك نانوذرات

گروهي از محققان دانشگاه ايالتي نيويورك در بوفالو با استفاده از نانوذرات سيليكاي اصلاح شده روشي اختصاصي جهت انتقال ماده فعال شونده با نور به سلول‌هاي سرطاني ارائه كرده‌اند.

به گزارش سلامت نیوز به نقل از ايسنا، فتوديناميك درماني روشي است كه در آن يك ماده شيميايي در حضور نور فعال شده و با توليد راديكال اكسيژن سلول‌ها را از بين مي‌برد.

اين روش در درمان سرطان‌هاي محدودي موثر مي‌باشد.

مدتهاست كه سرطان‌شناسان به اين فكرند كه با محدود كردن تجمع داروي فعال شونده در سلول‌هاي سرطاني و محافظت سلول‌هاي سالم از آسيب‌هاي ناخواسته گستره درماني روش فتوديناميك درماني را افزايش دهند.

محققان دانشگاه ايالتي نيويورك روشي اختصاصي جهت انتقال ماده فعال شونده با نور به سلول‌هاي سرطاني ارائه كرده‌اند.

اين افراد نانوذرات متخلخل سيليكا را به گونه‌اي اصلاح كردند كه بين اين نانوذرات و ملكول‌هاي ماده فعال شونده با نور پيوند محكمي برقرار شد.

در مجاورت نور، ماده فعال شونده راديكال‌هاي اكسيژن توليد مي‌كند كه قادر است كه از پوسته متخلخل سيليكا عبور كرده و به بيرون راه يابند.

اين محققان دريافتند كه سلول‌هاي سرطاني كولون به راحتي نانوذرات حاوي ماده فعال شونده با نور را جذب مي‌كنند و با تابش نور به اين سلولها از بين مي‌روند.

در مقابل آن سلول‌هايي كه در برابر اين ذرات قرار نگرفتند با هيچ گونه آسيبي مواجه نشدند. اين افراد اعلام كردند كه در حال توسعه نسل دوم نانوذرات حاوي ماده فعال شونده با نور هستند كه حاوي ملكول‌هايي جهت هدف‌گيري سلول‌هاي سرطاني و تصويربرداري از آنها مي‌باشند
ارایه تصاویر سه بعدی شفاف از تومورهای سرطانی
دانشمندان انگلیسی اسکنر مافوق صوتی ساخته اند که تصاویر سه بعدی واضح تر و با جزئیات بیشتری از رگهای خونی بد شکل در تومورهای سرطانی ارایه می کند.

به گزارش سلامت نیوز به نقل مهر، محققان دانشگاه کالج لندن در انگلیس اسکنر توموگرافی صوتی - تصویری با ضریب شفافیت بالا ساخته اند که می تواند به پزشکان برای تشخیص مرز میان بافت های سالم و سرطانی در طول انجام اعمال جراحی کمک زیادی کند.
این اسکنر از نور لیزری برای تلنگر زدن به سلولها استفاده کرده و در نتیجه آنها را وادار می سازد تا موج مافوق صوتی از خود بروز دهند. در ادامه این موج مافوق صوتی شناسایی شده و از آن برای ارایه تصویری سه بعدی استفاده می کند.
بر اساس گزارش شین هوا، محقق اصلی و ابداع کننده این فناوری نوین گفت : اسکنری که ارایه کرده ایم بهترین ابزار برای ارایه تصاویر با شفافیت بالا در برد کم است با این حال این تکنیک قابلیت به کار گرفته شدن برای تصویربرداری از تومور را نیز دارد.
دانشمندان امیدوارند تا با استفاده از این اسکنر فوق مدرن به شناخت صحیح تری از بافت های سرطانی دست یابند
+ نوشته شده در  ساعت   توسط محمد رضا شیروانی فارسانی  |